Diagnostyka Różnicowa Celiakii

Celiakia występuje u osób genetycznie predysponowanych przez nieprawidłową przepuszczalność jelit i nieprawidłową odpowiedź immunologiczną na gluten – kompleks białkowy występujący w pszenicy, jęczmieniu, orkiszu i życie. Zapalna odpowiedź autoimmunologiczna jest związana z ekstremalnym uszkodzeniem wyściółki jelita cienkiego i powoduje biegunki, wzdęcia, zmęczenie, niedobory żywieniowe,a także choroby autoimmunologiczne. Chociaż celiakia jest najczęściej diagnozowana u dzieci, często nie ujawnia się aż do późniejszego okresu życia. Postawiono hipotezę, że stopniowa lub nagła zmiana mikrobiomu przewodu pokarmowego może być odpowiedzialna za późne ujawnienie choroby. Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten może powodować podobne objawy, ale bez takiego samego poziomu uszkodzenia tkanki nabłonkowej jelit.
Testy przeciwciał wskazujące na możliwą celiakię i nieceliakalną nadwrażliwość będą dokładne tylko wtedy, gdy pacjent stosuje dietę zawierającą gluten. Testy te są również przydatne do monitorowania przestrzegania diety bezglutenowej.
Celiakia jest również związana z innymi zaburzeniami klinicznymi, w tym chorobami tarczycy, cukrzycą typu I, zespołem Downa i niedoborem IgA. Pacjenci ze zdiagnozowaną celiakią muszą pozostać na diecie bezglutenowej przez całe życie i unikać wszystkich produktów spożywczych i zbóż zawierających gluten (pszenica, żyto, orkisz, jęczmień). Gluten jest obecny w prawie wszystkich przetworzonych produktach spożywczych i wielu napojach.

U osób z NCGS często nie występują uszkodzenia nabłonka jelit, które są powszechne u pacjentów z celiakią, ale cierpią oni na bóle brzucha, wzdęcia, biegunki, zaparcia i wiele objawów „pozajelitowych”, takich jak mgła umysłowa, depresja, zachowania przypominające ADHD, bóle głowy, bóle kości lub stawów i przewlekłe zmęczenie, gdy mają gluten w swojej diecie. Istnieje wiele wyzwalaczy antygenowych (epitopów) w kompleksie białkowym glutenu, które mają właściwości cytotoksyczne, immunomodulujące i przenikające do jelit.
Komórki odpornościowe aktywowane w przestrzeni podśródbłonkowej w jelitach krążą po całym ciele. Nwet do 50% pacjentów z NCGS może mieć pozytywny wynik testu na przeciwciała IgG przeciwko gliadynie tylko podczas diety zawierającej gluten.

Profil ten pomaga rozpoznać i odróżnić celiakię, nieceliakalną nietolerancję glutenu (NCGS) od alergii na pszenicę, poprzez ocenę miana IgA i IgG w surowicy dla transglutaminazy tkankowej, deamidowanego peptydu gliadyny i gliadyny.